USDC หลุดแพ็ก 48 ชั่วโมงตอน SVB ล่ม · มุมมองคนไทย

1. ฉากหลังก่อนเหตุ

ก่อนปี 2023 Circle ผู้ออก USDC ฝากเงินสำรองบางส่วนที่ Silicon Valley Bank (SVB) ธนาคารใหญ่ในแคลิฟอร์เนียที่เป็นเจ้าหลักของวงการเทคและสตาร์ทอัพ ในเอกสารเปิดเผยของ Circle ระบุว่าสำรองรวม 42,000 ล้านดอลลาร์ ในจำนวนนี้มีเงินสด 11% ที่กระจายในธนาคารหลายแห่ง รวมถึง SVB

คนไทยที่ถือ USDC ตอนนั้นส่วนใหญ่ใช้เพื่อ DeFi (Aave Compound) หรือเก็บไว้ในกระเป๋า MetaMask เพราะมองว่า USDC ปลอดภัยกว่า USDT ด้วยการตรวจสอบที่ดีกว่า กลุ่ม Telegram ของนักเทรดไทยมักพูดติดตลกว่า USDT คือ "เหรียญลวง" USDC คือ "เหรียญจริง" คำพูดนี้ผมเห็นในกลุ่มหลายกลุ่มก่อนเดือนมีนาคม 2023

2. ไทม์ไลน์ 48 ชั่วโมง (เวลาไทย UTC+7)

วันพฤหัสบดี 9 มีนาคม 2023

เวลา 23:00 ไทย SVB ประกาศขาดทุน 1,800 ล้านดอลลาร์จากการขายพันธบัตรเพื่อปรับสภาพคล่อง ลูกค้าวงการ VC เริ่มแนะให้ portfolio ของตัวเองถอนเงินออกจาก SVB ภายในวันนั้น มีคนแห่ถอนประมาณ 42,000 ล้านดอลลาร์

วันศุกร์ 10 มีนาคม 2023

เวลา 03:00 ไทย DFPI (Department of Financial Protection and Innovation) เข้าควบคุม SVB FDIC ประกาศการล้มลง คนไทยส่วนใหญ่ยังนอน ในเวลานี้ USDC ยังอยู่ที่ 1.00 ดอลลาร์

เวลา 12:00 ไทย นักวิเคราะห์เริ่มสงสัยว่าจำนวนสำรองของ Circle ใน SVB เท่าไหร่ ราคา USDC ใน DEX (Curve 3pool, Uniswap) เริ่มลงเล็กน้อย 1.00 → 0.998 → 0.995

เวลา 18:00 ไทย นัก trader บน X (ตอนนั้นยังชื่อ Twitter) เริ่มโพสต์ภาพ USDC ที่ 0.99 ดอลลาร์ คนไทยในกลุ่ม Telegram หลายกลุ่มเริ่มเขียน "USDC โอเครึเปล่า" "ใครรู้บ้างว่า Circle ฝากที่ SVB เท่าไหร่"

เวลา 22:30 ไทย Circle ทวีตยอมรับว่ามี exposure ใน SVB แต่ไม่ระบุจำนวน ราคา USDC ลงไป 0.97 ดอลลาร์

วันเสาร์ 11 มีนาคม 2023

เวลา 02:00 ไทย นี่คือจุดที่ผมจำไม่ลืม Circle เปิดเผยตัวเลข มีเงินสด 3,300 ล้านดอลลาร์ค้างใน SVB คิดเป็นประมาณ 8% ของสำรองรวม ข่าวระบาดอย่างเร็วใน Crypto Twitter และกลุ่ม Telegram ของไทยถูกตั้งคำถามว่า "ถ้า SVB ไม่กลับมา USDC จะลงไปอีกแค่ไหน"

เวลา 04:30 ไทย ราคา USDC ลงไปที่ 0.92 ดอลลาร์บน Binance และ Coinbase ลงไปที่ 0.879 ดอลลาร์ใน Curve 3pool ในช่วงสั้น เพราะคนเร่งสลับ USDC เป็น USDT/DAI

เวลา 06:00 ไทย ใน Bitkub ราคา USDC/THB ลงไปที่ 28 บาท จากปกติ 34-35 บาท ปริมาณซื้อขายในชั่วโมงนั้นมากกว่าปกติ 12 เท่า คนที่เพิ่งตื่นมาเจอราคานี้แล้ว panic ขายในจังหวะนั้น เสียประมาณ 17-19% โดยทันที

เวลา 08:30 ไทย ในกลุ่ม Telegram ของนักเทรดไทยที่ผมเข้าร่วม คำถามถามถี่ที่สุดคือ "ถอน USDC ออกจาก Bitkub ได้ไหม" "ถอนเป็น USDT แทนได้ไหม" Bitkub ในช่วงนั้นยังเปิดให้ถอนได้ตามปกติ แต่บางคนเลือกขายเป็นบาทไปก่อน

เวลา 14:00 ไทย Curve 3pool เสียสมดุล USDC คิดเป็น 75% ของพูล (ปกติ 33%) แสดงว่ามีคนสลับ USDC ออกเยอะมาก ราคา USDC ใน DEX อยู่ที่ 0.88-0.92 ดอลลาร์

เวลา 23:00 ไทย ผู้ก่อตั้ง Circle Jeremy Allaire ทวีตยืนยันว่า USDC จะแลกได้ 1 ดอลลาร์เต็มเมื่อตลาดเปิดวันจันทร์ ราคา USDC เริ่มฟื้น ลงไปแตะ 0.88 ก่อนกลับขึ้น 0.93

วันอาทิตย์ 12 มีนาคม 2023

เวลา 04:00 ไทย Fed, FDIC, Treasury ออกแถลงการณ์ร่วมว่าผู้ฝากใน SVB ทุกคน รวมถึง Circle จะได้เงินคืนเต็มจำนวน นี่เป็นการอุ้มที่ไม่ได้คาดไว้ในตอนแรก

เวลา 06:00 ไทย ราคา USDC กลับขึ้นไป 0.97 ดอลลาร์ ใน Bitkub กลับมาที่ 33 บาทใกล้เคียงเดิม คนที่ถือต่อ ในเวลานี้กำไรกลับมาเกือบหมด ผมเห็นโพสต์ในกลุ่มของคนที่ขาย panic แล้วเสียใจ

เวลา 18:00 ไทย USDC อยู่ที่ 0.99 ดอลลาร์ ตลาด DEX กลับมาใกล้สมดุล

วันจันทร์ 13 มีนาคม 2023

เวลา 21:00 ไทย Coinbase เปิดให้แลก USDC เป็นดอลลาร์เต็มจำนวน USDC ในตลาดกลับมาที่ 1.00 ดอลลาร์ ในไทย Bitkub กลับมาที่ 35 บาท สมบูรณ์

รวมเวลาตั้งแต่เริ่ม depeg ถึงกลับเต็ม ประมาณ 70-72 ชั่วโมง

3. ใครเสียเงิน ใครได้เงิน

คนที่เสีย

• คนไทยที่ขาย USDC เป็นบาทตอนราคาต่ำ ขายที่ 28-30 บาท เสียจริง 14-19% ที่จะกลับมาภายใน 3 วัน
• คนที่ใช้ DAI DAI ลงตามไปด้วย เพราะ DAI มี USDC เป็นหลักประกัน 50%+ DAI ลงไปที่ 0.93 ดอลลาร์ คนที่ขาย DAI ตอนนั้นก็เสีย
• คนที่ใช้ AMM กลยุทธ์ stable-stable liquidity provider ใน Curve 3pool โดน impermanent loss หนัก เพราะ pool รับ USDC มากขึ้นเรื่อย ๆ

คนที่ได้

• คนที่ซื้อ USDC ที่ 0.88-0.92 ถ้ามีกำลังใจซื้อในจังหวะ panic ในเวลา 24-48 ชั่วโมงได้กำไร 10-15%
• คนที่ถือ USDT USDT premium ขึ้นไป 1.02 ดอลลาร์ในช่วงสั้น เพราะคนเร่งสลับ คนที่ถือก่อนได้กำไร arbitrage
• คนที่ถือ wBTC, ETH ราคา BTC ขึ้น 10% ในวันเสาร์-อาทิตย์ คนที่ถืออยู่ได้ประโยชน์โดยอ้อม

4. กลุ่ม Telegram และ X ของไทยตอบสนองยังไง

ผมเก็บสกรีนช็อตจากกลุ่ม Crypto Thai หลายกลุ่มไว้ในวีคเอนด์นั้น สิ่งที่สังเกตได้

ช่วงต้น (วันศุกร์ 18:00-22:00)

คนส่วนใหญ่ยังไม่เชื่อ คอมเมนต์แบบ "USDC ไม่หลุดหรอก Circle ใหญ่จะตาย" "เหรียญคงที่หลักไม่มีทางพัง" คนที่เริ่มเตือนถูกกดดันให้ "อย่า FUD"

ช่วงกลาง (วันเสาร์ 02:00-12:00)

เมื่อข่าว Circle exposure ใน SVB ออกมา กระทู้ขยายตัวเป็น 10 เท่า มีโพสต์ "ผมขายหมดแล้ว" "ผมเสีย 30,000 บาท" บางคนถามคำถามแบบ "USDT ปลอดภัยกว่า USDC จริงหรือเปล่า"

ในกลุ่ม X ของไทย hashtag #USDC ขึ้นเทรนด์ในไทยใน 6 ชั่วโมง คนที่ post ภาพ Bitkub แสดงราคา 28 บาท ได้ engagement สูงผิดปกติ

ช่วงปลาย (วันอาทิตย์ 06:00 เป็นต้นไป)

หลัง Fed อุ้ม SVB กระทู้เปลี่ยนเป็น "ใครซื้อตอน 28 บาทบ้าง" "ผมเสียดายตอนขาย" และเริ่มมีการพูดถึงบทเรียน "ห้ามขายในจังหวะ panic"

หลังจากนั้น 2-3 สัปดาห์ กลุ่ม Telegram หลายกลุ่มจัด session สอนเรื่องการตรวจสอบสำรอง การกระจายความเสี่ยง และการใช้ stop-loss กับเหรียญคงที่ (ซึ่งหลายคนไม่เคยคิดว่าต้องใช้)

5. บทเรียนสำคัญ

5.1 เหรียญคงที่ก็ depeg ได้

คนหลายคนคิดว่าเหรียญคงที่คือ "เงินสด" เก็บกี่ปีก็ไม่ขยับ เหตุการณ์ SVB ทำลายความคิดนั้น USDC ที่ทุกคนเชื่อว่ามั่นคงกว่าตัวอื่น ลงไป 12% ในไม่กี่ชั่วโมง คำว่า "stable" คือเป้าหมาย ไม่ใช่การรับประกัน

5.2 ห้ามขายในจังหวะ panic

คนที่ขาย USDC ที่ 28 บาทบน Bitkub เสียจริง ~17% ใน 3 วันที่ราคากลับ ถ้าคุณมั่นใจว่าผู้ออกไม่ล้ม การถือต่อในจังหวะ panic เป็นทางเลือกที่ดีกว่า แต่ต้องประเมินสถานการณ์ก่อน

5.3 กระจายผู้ออก

คนที่ถือเฉพาะ USDC โดนเต็ม ๆ คนที่กระจายเป็น USDT + USDC 50/50 เจอผลกระทบครึ่งเดียว และ USDT ขึ้น premium ในช่วงนั้น คนที่ถือทั้งคู่จึงเสียน้อยกว่ามาก

5.4 อย่าเก็บเงินสดของเหรียญคงที่ไว้ในธนาคารเดียว

ปัญหาของ Circle คือเก็บเงินสด 3,300 ล้านในธนาคารเดียว หลังเหตุการณ์นี้ Circle กระจายไปธนาคารหลายแห่งและย้ายไป Bank of New York Mellon เป็นหลัก ผู้ใช้บทเรียนเดียวกัน อย่าเก็บเงินก้อนใหญ่ในกระดานเดียว

5.5 DEX ไม่ใช่ที่ที่ปลอดภัยตอน depeg

ราคา USDC ใน Curve 3pool ลงไปที่ 0.879 ต่ำกว่า CEX ที่อยู่ประมาณ 0.92 เพราะ AMM ไม่มี market maker คอยพยุงในจังหวะ panic ในจังหวะ depeg การใช้ CEX อาจให้ราคาที่ดีกว่า DEX

5.6 ความเชื่อมั่นจาก Fed ยังสำคัญ

เหตุการณ์จบเร็วเพราะ Fed เลือกอุ้ม SVB ถ้า Fed ตัดสินใจไม่อุ้ม Circle อาจสูญสำรอง 3,300 ล้าน USDC อาจไม่กลับมาที่ 1.00 ดอลลาร์ใน 3 วัน อาจใช้เวลาเป็นเดือนหรือไม่ฟื้นเลย คำว่า "USDC ปลอดภัยเพราะ regulated" ไม่ใช่ว่าระบบป้องกันได้เอง ขึ้นกับนโยบายของรัฐในจังหวะวิกฤต

6. การเปลี่ยนแปลงหลัง SVB

Circle ปรับโครงสร้างสำรอง

หลังเหตุการณ์ Circle ย้ายเงินสดส่วนใหญ่ไป Bank of New York Mellon และกระจายไปธนาคารหลายแห่ง พันธบัตรรัฐบาลเก็บใน Circle Reserve Fund ที่จัดการโดย BlackRock เพิ่มความโปร่งใสด้วย attestation รายเดือนแบบ real-time

USDC สูญส่วนแบ่งตลาดให้ USDT

ก่อน SVB USDC มี market cap 43,000 ล้าน คิดเป็น ~33% ของตลาดเหรียญคงที่ หลังเหตุการณ์ ลงไปต่ำสุดที่ 24,000 ล้านในเดือนตุลาคม 2023 ก่อนจะค่อย ๆ กลับมาที่ 77,000 ล้านในปี 2026 USDT ในช่วงเดียวกันโตจาก 71,000 ล้านเป็น 191,000 ล้าน

BUSD ถูกห้ามออกใหม่

เดือนกุมภาพันธ์ 2023 ก่อน SVB เพียงเล็กน้อย Paxos ถูก NYDFS สั่งห้ามออก BUSD ใหม่ BUSD ค่อย ๆ หายจากตลาด ทำให้ USDT ได้ผู้ใช้จำนวนมาก

กฎหมายเข้มขึ้น

ในสหรัฐ เหตุการณ์ SVB เป็นหนึ่งในแรงผลักให้สภาคองเกรสผ่านกฎ Clarity for Stablecoins Act ในปี 2025 ที่กำหนดให้ผู้ออกต้อง audit รายเดือนและถือสำรองในรูป T-bill หรือเงินสดเท่านั้น

7. ในไทย กระดานปรับยังไง

Bitkub ในช่วงนั้นไม่ได้ระงับการถอน USDC ผู้ใช้ทำ trade ได้ตามปกติ แม้ราคาจะผันผวนหนัก แต่ Bitkub ออกประกาศเตือนผู้ใช้ในเย็นวันเสาร์ ระบุว่า "ขณะนี้ราคา USDC ผันผวนเนื่องจากเหตุการณ์ภายนอก โปรดพิจารณาก่อนเทรด"

Bitazza ส่งอีเมลถึงผู้ใช้ในวันอาทิตย์ ให้ข้อมูลเรื่องสำรองและสถานะของ Circle ใน SVB เป็นการสื่อสารที่ผู้ใช้ในกลุ่ม Telegram ของผมชม

Zipmex (ที่ในตอนนั้นยังไม่ปิด) มีปริมาณซื้อขายต่ำกว่าปกติเพราะอยู่ในช่วงการชำระบัญชี

หลังเหตุการณ์ Bitkub ลดลำดับ priority ของ USDC ในการเพิ่มคู่เทรดและเปิดเส้นทางการฝากถอน หลายเดือนกว่าจะเปิดถอน USDC ผ่าน TRC20 (ในเวลาที่เขียน Bitkub ยังไม่เปิด)

8. ความเสี่ยงที่ยังอยู่ในปี 2026

SVB ล่มเพราะถือพันธบัตรรัฐบาลระยะยาวที่ขาดทุนเมื่อ Fed ขึ้นดอกเบี้ย ในปี 2026 Fed ลดดอกเบี้ยมาที่ 3.5-3.75% ความเสี่ยงคล้าย SVB ลดลง แต่ความเสี่ยงอื่น ๆ ยังอยู่

• ธนาคารที่ Circle ฝากเงินอาจมีปัญหาในอนาคต (กระจุกตัวที่ BNY Mellon)
• กฎหมายในยุโรปอาจเปลี่ยน ทำให้ USDC ต้องปรับโครงสร้าง
• ความเสี่ยง smart contract บน Ethereum (USDC ใช้สัญญา upgradeable)
• Tether (USDT) มีความเสี่ยงไม่ผ่าน audit ที่ระดับ Clarity Act ในอนาคต

9. การเตรียมตัวสำหรับครั้งหน้า

ถ้าคุณถือเหรียญคงที่จำนวนพอประมาณในไทย ผมแนะนำ

1. ตั้ง alert ราคา ใช้ Coinbase TradingView หรือแอป Bitkub ตั้ง alert ที่ 0.99 และ 0.98 ดอลลาร์
2. เปิดบัญชี 2-3 กระดาน Bitkub Bitazza และต่างประเทศ (Binance/OKX) เพื่อหลีกเลี่ยงกระดานเดียวมีปัญหา
3. เก็บเงินส่วนหนึ่งใน hardware wallet ไม่ใช่ทั้งหมดในกระดาน
4. กระจาย USDT/USDC ห้ามถือเฉพาะตัวเดียว
5. มี plan B ถ้า depeg ลึก จะถือต่อ จะขาย จะซื้อเพิ่มในจังหวะนั้น ตัดสินใจล่วงหน้า อย่ารอจังหวะ panic

สรุป

เหตุการณ์ USDC SVB depeg เดือนมีนาคม 2023 เป็น 48 ชั่วโมงที่นักลงทุนคริปโตทั่วโลกจำได้ คนไทยที่อยู่ในกลุ่ม Telegram และ X ในวันนั้นเรียนรู้บทเรียนสำคัญ เหรียญคงที่ไม่ใช่เงินสด มีความเสี่ยง depeg แม้จะเป็นตัวที่คนเชื่อว่ามั่นคง การกระจาย ผู้ออก ธนาคาร และกระดาน คือคำตอบที่ปลอดภัยกว่าการพึ่งพาตัวใดตัวหนึ่ง

อ่านต่อ USDC vs USDT ตัวไหนปลอดภัยกว่า และ 4 ความเสี่ยงของเหรียญคงที่