ความเสี่ยง · เหรียญคงที่
เหรียญคงที่ปลอดภัยจริงไหม · 4 ความเสี่ยงที่ต้องรู้
คนเรียกมัน "ดอลลาร์ดิจิทัล" แต่ผู้ใช้ในไทยส่วนใหญ่ไม่ได้รู้ว่าความเสี่ยงจริง ๆ มีอะไรบ้าง บทความนี้แยก 4 ความเสี่ยงหลัก พร้อมตัวอย่างจากเหตุการณ์จริง USDC SVB Luna UST Bitkub Forevermark และมุมมองของ SEC ไทย BOT ในปี 2026
คำถามแรก ปลอดภัย "เมื่อเทียบกับอะไร"
ก่อนตอบว่าปลอดภัยหรือไม่ ต้องถามกลับว่าเทียบกับอะไร
- เทียบกับ Bitcoin Ethereum ที่ราคาแกว่ง 5-15% ต่อวัน เหรียญคงที่ปลอดภัยกว่ามาก
- เทียบกับเงินฝากธนาคารไทยที่มี DPS คุ้มครอง 1 ล้านบาท/รายต่อธนาคาร เหรียญคงที่ไม่ปลอดภัยเท่า
- เทียบกับการถือเงินสดในประเทศที่เงินเฟ้อ 100% ต่อปี (อาร์เจนตินา เวเนซุเอลา ตุรกี) เหรียญคงที่ปลอดภัยกว่า
คำว่า "ปลอดภัย" ขึ้นกับมุมมอง บทความนี้คุยเรื่องความเสี่ยงเฉพาะที่นักลงทุนไทยจะเจอ ไม่ใช่การประกาศว่า "เหรียญคงที่ดีหรือเลว"
ความเสี่ยง 1 ผู้ออกล้มละลาย
USDT (Tether)
Tether ผู้ออก USDT ตั้งอยู่ใน British Virgin Islands กฎหมายที่นั่นทำให้กระบวนการล้มละลายแตกต่างจากในสหรัฐ ผู้ถือ USDT ไม่ได้รับการคุ้มครองโดย FDIC หรือหน่วยงานคุ้มครองเงินฝากใด ๆ
ในปี 2021 New York Attorney General ปรับ Tether 18.5 ล้านดอลลาร์ ฐานให้ข้อมูลเกี่ยวกับสำรองไม่ครบ ตั้งแต่นั้น Tether ปรับปรุงการเปิดเผยข้อมูล แต่ยังไม่มี audit เต็มจากบริษัท Big Four (Deloitte PwC EY KPMG)
ในกรณีที่ Tether ล้มจริง ผู้ถือ USDT ต้องผ่านกระบวนการชำระบัญชี อาจใช้เวลาหลายเดือนถึงปี และอาจได้คืนไม่ครบ ปัจจุบันความน่าจะเป็นต่ำ เพราะ Tether รายงานกำไร 13,000 ล้านดอลลาร์ในปี 2024 จากดอกเบี้ยพันธบัตรรัฐบาลที่ถือเป็นสำรอง
USDC (Circle)
Circle อยู่ในสหรัฐ ภายใต้กฎหมายของรัฐนิวยอร์กและกลาง สำรองส่วนใหญ่ในรูป T-bill ที่เก็บใน Circle Reserve Fund ที่ BlackRock จัดการ ในกรณี Circle ล้ม สำรองที่อยู่ใน BlackRock fund แยกจากทรัพย์สินของ Circle ตามกฎหมาย Investment Company Act ของสหรัฐ
ความเสี่ยงต่ำกว่า USDT ในด้านนี้ แต่ยังมีความเสี่ยงเรื่องการเข้าถึงสำรองในช่วงล้มละลาย ที่อาจใช้เวลาและไม่ได้แลกได้ 1 ต่อ 1 ในทันที
ตัวอย่างที่เคยเกิด
UST/Luna เหตุการณ์ปี 2022 Terraform Labs ออก UST ที่ใช้กลไกอัลกอริทึม ระบบล้ม UST ลงจาก 1 ดอลลาร์ไปที่ ~0.10 ดอลลาร์ใน 4 วัน (และลึกลงไปอีกในสัปดาห์ถัดมา) ผู้ถือทั่วโลกสูญเงิน 60,000 ล้านดอลลาร์ ในไทย DSI รับเรื่องผู้เสียหาย 400 ราย รวม 800 ล้านบาท คดีในมอนเตเนโกร-สหรัฐยังดำเนินอยู่ ผู้เสียหายส่วนใหญ่ยังไม่ได้คืนเงิน
BUSD เดือนกุมภาพันธ์ 2023 NYDFS สั่ง Paxos หยุดออก BUSD ใหม่ Binance ค่อย ๆ เลิกใช้ BUSD ในเดือนธันวาคม 2023 BUSD ที่ออกอยู่แล้วยังแลกได้ 1 ต่อ 1 แต่ scale ลดลงเรื่อย ๆ market cap ในปี 2026 ต่ำกว่า 50 ล้านดอลลาร์ คนถือต้องแลกออกก่อนหมดเวลา
ความเสี่ยง 2 ธนาคารที่เก็บสำรองล่ม
กรณีศึกษา SVB มีนาคม 2023
Silicon Valley Bank ในแคลิฟอร์เนียล่มในวันที่ 10 มีนาคม 2023 Circle เปิดเผยว่ามีสำรอง 3,300 ล้านดอลลาร์ค้างใน SVB คิดเป็น ~8% ของสำรอง USDC ทั้งหมด USDC ลงจาก 1.00 ดอลลาร์ไปที่ 0.879 ดอลลาร์ในช่วงสั้น ใน Bitkub ราคา USDC/THB ลงไป 28 บาทจากปกติ 35 บาท
เหตุการณ์จบเร็วเพราะ Fed อุ้ม SVB ภายใน 48 ชั่วโมง ถ้า Fed ตัดสินใจไม่อุ้ม Circle อาจสูญสำรอง USDC อาจไม่กลับมาที่ 1 ดอลลาร์เร็วขนาดนั้น
หลังเหตุการณ์
Circle กระจายเงินสดไปธนาคารหลายแห่ง ย้ายเงินส่วนใหญ่ไป Bank of New York Mellon ที่เป็น Global Systemically Important Bank (G-SIB) ความเสี่ยงล่มต่ำกว่ามาก
Tether กระจายไปธนาคารหลายแห่งทั่วโลก แต่บางส่วนยังอยู่ในธนาคารที่ขนาดเล็กกว่า G-SIB เช่น Cantor Fitzgerald, Britannia Bank & Trust
ในไทย
ในไทย Bitkub เก็บเงินบาทของลูกค้าที่ธนาคารกสิกรไทย ธนาคารไทยพาณิชย์ และธนาคารกรุงเทพ ตามข้อกำหนดของ SEC ในกรณีกระดานล้ม เงินบาทของลูกค้าอยู่ใน trust account แยกจากทรัพย์สินของ Bitkub ผู้ฝากเงินมีโอกาสได้คืนเต็มจำนวน แต่กระบวนการอาจใช้เวลา
เหรียญคงที่ที่ฝากใน Bitkub ในกรณีที่ Bitkub ล้ม อาจเข้ากระบวนการชำระบัญชี เห็นได้จากเหตุการณ์ Zipmex ในปี 2022 ที่ระงับการถอน 18 เดือนก่อนผู้ฝากบางส่วนได้คืน
ความเสี่ยง 3 กฎหมายเปลี่ยน
มุมมองยุโรป MiCA
กฎ Markets in Crypto-Assets Regulation (MiCA) ที่บังคับใช้เต็มในยุโรปตั้งแต่เดือนธันวาคม 2024 กำหนดให้เหรียญคงที่ที่เทรดในกระดานยุโรปต้องได้ใบอนุญาต E-money Token
Circle ขอใบอนุญาตในฝรั่งเศสและได้รับการอนุมัติในเดือนกรกฎาคม 2024 USDC ยังเทรดได้ในยุโรป ส่วน Tether ยังไม่ได้ใบอนุญาต กระดานหลายแห่งในยุโรป (Coinbase EU Bitstamp Kraken EU) ตัดคู่ USDT ออกตั้งแต่เดือนตุลาคม 2024
คนไทยที่ใช้กระดานยุโรป (เช่นย้ายไปอยู่ยุโรป) เจอผลกระทบนี้โดยตรง
มุมมองสหรัฐ Clarity for Stablecoins Act
ในปี 2025 สภาคองเกรสผ่านกฎที่กำหนดให้ผู้ออกเหรียญคงที่ต้อง audit รายเดือนและถือสำรองในรูป T-bill หรือเงินสดเท่านั้น Circle เข้าเกณฑ์ Tether ประกาศจะปรับโครงสร้างเข้าเกณฑ์ภายในปี 2027 แต่ยังไม่ชัดเจนว่าจะทำได้
ถ้า Tether ไม่ผ่านเกณฑ์ในเวลาที่กำหนด USDT ในตลาดสหรัฐอาจถูกตัดออก กระดานที่ regulated ในสหรัฐ (Coinbase, Kraken) จะต้องตัด USDT
มุมมอง SEC ไทย
SEC ไทย (กลต.) ในปัจจุบันขึ้นทะเบียน USDT และ USDC ให้เทรดในกระดานที่มีใบอนุญาตได้ ไม่มีท่าทีจะตัดออก แต่ในปี 2022 ออกประกาศห้ามใช้คริปโตเป็นสื่อกลางชำระค่าสินค้าและบริการในไทย ใช้เทรดและถือเป็นทรัพย์สินทำได้
ในเดือนเมษายน 2026 SEC ไทยออกแถลงการณ์เตือนเกี่ยวกับ "เหรียญคงที่ที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียน" เน้นว่าเหรียญที่อ้างผูกค่ากับบาทหรือดอลลาร์โดยไม่ผ่านการอนุมัติ ห้ามนำมาเทรดบนกระดานที่มีใบอนุญาต ไม่กระทบ USDT และ USDC
มุมมอง BOT
BOT (ธปท.) มีท่าทีอนุรักษ์นิยมกว่า SEC โดยเฉพาะเรื่องเหรียญคงที่ที่ผูกค่าบาท ในปี 2024 BOT ไม่อนุมัติให้ Bitkub ขยายโครงการ THBC เพราะกังวลผลต่อนโยบายการเงิน ในปี 2025 BOT เริ่มทดลอง CBDC (ดิจิทัลบาท) ในกลุ่มทดสอบ คาดว่าจะเป็นทางเลือกหลักของรัฐในอนาคต
ความเสี่ยง 4 ปัญหาเทคนิคและการดูแลกระเป๋า
สัญญาอัจฉริยะมีบั๊ก
USDT และ USDC ใช้สัญญาอัจฉริยะแบบ upgradeable ผู้ออกสามารถเปลี่ยน logic ได้ ในประวัติยังไม่มีเหตุการณ์บั๊กร้ายแรง แต่ความเสี่ยงทางทฤษฎียังอยู่
สัญญาของ USDC บน Ethereum มีฟังก์ชัน "blacklist" Circle สามารถ freeze ที่อยู่ใดก็ได้ตามคำสั่งของหน่วยงานกำกับ USDT บน Ethereum ก็มีฟังก์ชันเดียวกัน ถ้าที่อยู่ของคุณถูก blacklist เหรียญในที่อยู่นั้นใช้ไม่ได้
โอนผิดเชน
ความผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดในการใช้งานจริง ผู้ใช้โอน USDT TRC20 ไปยังที่อยู่ ERC20 หรือโอนข้ามเชนผิด เหรียญหายไป
ในกรณีที่ปลายทางเป็นกระดาน (Bitkub Binance) อาจกู้คืนได้แต่ต้องติดต่อ support และเสียค่าธรรมเนียมและรอเวลานาน ในกรณีที่ปลายทางเป็น MetaMask ส่วนตัว กู้คืนยากมากหรือไม่ได้เลย
กระเป๋าถูกแฮก phishing
ถ้าใครได้ private key ของกระเป๋าคุณ สามารถโอน USDT ออกได้ทันที ไม่มีระบบยืนยันแบบ 2FA เหมือนธนาคาร
วิธีการขโมยที่พบบ่อย
- เว็บปลอม (phishing) ที่ดูเหมือน Bitkub Binance MetaMask
- extension ในเบราว์เซอร์ที่ขโมย clipboard
- มัลแวร์ในเครื่องคอมพิวเตอร์
- SIM swap (ขโมยซิม) เพื่อข้าม 2FA แบบ SMS
ในไทย
ในปี 2024 มีรายงานเหตุการณ์ SIM swap ในไทยที่ผู้ใช้สูญ USDT มูลค่ารวม 80 ล้านบาทในรอบ 6 เดือน ผู้กระทำใช้ข้อมูลส่วนตัวที่รั่วจากข้อมูลของระบบราชการในไทยมาขอเปลี่ยนซิมที่ค่ายมือถือ แล้วเข้าบัญชี Bitkub ของเหยื่อ ขาย USDT และถอนเงิน
หลังเหตุการณ์ ค่ายมือถือไทยเข้มงวดในการเปลี่ยนซิม ต้องไปที่ร้านพร้อมบัตรประชาชน Bitkub แนะนำให้ผู้ใช้เปลี่ยนจาก SMS เป็น TOTP (Google Authenticator) สำหรับ 2FA
เหตุการณ์ในไทยที่จำได้ Bitkub Forevermark
เดือนพฤษภาคม 2022 (ไม่ใช่เหรียญคงที่ แต่บทเรียนคล้าย) Bitkub ขึ้นทะเบียนเหรียญ FORE (Forevermark) บนกระดาน หลังจากการประชาสัมพันธ์อย่างเป็นทางการ ราคาขึ้นทะลุ 100 บาทในวันเปิดเทรด ก่อนจะลงไป 5 บาทในเดือนถัดมา
SEC ไทยสอบสวนพบว่ามีการ pump-and-dump ที่ทำให้นักลงทุนรายย่อยเสียหาย ในปี 2023 SEC ปรับ Bitkub และผู้บริหารรวม 24 ล้านบาท ฐานละเลยขั้นตอนการตรวจสอบ
บทเรียนสำหรับนักลงทุนคือ การที่ Bitkub ขึ้นทะเบียนเหรียญใด ไม่ได้แปลว่าเหรียญนั้นปลอดภัย กระดานทำการตรวจสอบในระดับหนึ่ง แต่ไม่ใช่การรับรองว่าเหรียญจะมีค่า ในกรณีของเหรียญคงที่ ความเสี่ยงต่ำกว่า meme/utility coin มาก แต่ยังไม่ใช่ 0
ความเสี่ยงเฉพาะของคนไทยเพิ่มเติม
1 อัตราแลกเปลี่ยน USD/THB
ถ้าคุณซื้อ USDT ที่ราคา 35 บาท/USDT แล้ว 6 เดือนต่อมา USD/THB ลงเหลือ 32 บาท คุณ "เสียมูลค่า" ในรูปบาทเหรียญคงที่คงที่ในรูปดอลลาร์ ไม่ใช่บาท ความเสี่ยงนี้ไม่เคยพูดในวงการคริปโต แต่สำหรับคนไทยที่ใช้เงินบาทเป็นหลัก เป็นความเสี่ยงจริง
2 ภาษีที่ยังไม่ชัด
กรมสรรพากรไทยถือว่ากำไรจากการขายเหรียญคงที่เป็นรายได้พึงประเมิน ต้องเสียภาษีตามอัตราขั้นบันได แต่กฎรายละเอียดยังไม่ชัด หลายคนในไทยไม่ได้ยื่นภาษีจากกำไร USDT ในอนาคตอาจมีการตรวจสอบย้อนหลัง
3 KYC/AML
การโอน USDT จากกระเป๋าส่วนตัวเข้า Bitkub ในจำนวนสูง อาจทำให้ Bitkub ถามที่มาของเงิน ตามมาตรการ AML ของ AMLO ถ้าตอบไม่ได้ บัญชีอาจถูก freeze ชั่วคราว
วิธีลดความเสี่ยง
1 กระจายผู้ออก
ห้ามถือเฉพาะ USDT หรือเฉพาะ USDC ใช้ทั้งคู่ 50/50 หรือ 60/40 ตามความสะดวก ในเหตุการณ์ SVB คนที่ถือ USDT ด้วยเสียหายน้อยกว่าคนที่ถือ USDC อย่างเดียวมาก
2 กระจายกระดาน
เปิดบัญชี Bitkub Bitazza และ Binance/OKX กระจายจำนวนตามวัตถุประสงค์ ในกรณีกระดานหนึ่งมีปัญหา (เช่น Zipmex 2022) ยังมีช่องทางอื่น
3 ใช้กระเป๋าส่วนตัวสำหรับเงินก้อนใหญ่
เงินตั้งแต่ 10,000 USDT ขึ้นไป ถอนออกจากกระดานไปยัง Ledger Trezor หรือ MetaMask คุณคุม private key เอง ความเสี่ยงกระดานล่มหายไป
4 อย่าฝากเงินที่จ่ายดอกเบี้ยสูงผิดปกติ
หลังบทเรียน Anchor (UST) Celsius BlockFi คนยังให้ดอกเบี้ย 10%+ บางผลิตภัณฑ์ ส่วนใหญ่ไม่ยั่งยืน ผลตอบแทนต่ำกว่า 5% ของ Binance Earn USDC จัดว่าเหมาะสมและปลอดภัยกว่า
5 ตั้ง alert ราคา
ใช้ Coinbase TradingView หรือแอป Bitkub ตั้ง alert ที่ 0.99 0.98 ดอลลาร์ของ USDT/USDC ถ้าราคาลงต่ำกว่านี้ในรอบ 24 ชั่วโมง อาจมีสัญญาณ depeg
6 มีแผนล่วงหน้า
ในกรณี depeg ลึก ตัดสินใจล่วงหน้าว่าจะถือต่อ จะขาย จะซื้อเพิ่ม ผู้ตัดสินใจในจังหวะ panic มักเสียมากกว่าได้
คำตอบสำหรับคำถาม "ปลอดภัยจริงไหม"
เหรียญคงที่ "ปลอดภัยพอ" สำหรับการใช้งานทั่วไป พักเงินระหว่างเทรด รับงานฟรีแลนซ์ ส่งเงินข้ามประเทศ การฝากในกระดานที่ regulated ความเสี่ยงต่ำใกล้เคียงเงินฝากธนาคารต่างประเทศ
เหรียญคงที่ "ไม่ปลอดภัยพอ" สำหรับการเก็บเงินก้อนใหญ่ระยะยาวเป็นเงินเกษียณ เพราะไม่มี DPS/FDIC ไม่มี audit ที่ระดับธนาคารใหญ่ ความเสี่ยงสะสมระยะยาวสูงกว่าเงินฝาก
คำตอบสุดท้าย ใช้ในจำนวนที่ยอมเสียได้ กระจายความเสี่ยง และอย่าใส่เงินทั้งชีวิตในเหรียญคงที่ตัวเดียว
สรุป
4 ความเสี่ยงของเหรียญคงที่ คือ ผู้ออกล้ม ธนาคารล่ม กฎหมายเปลี่ยน เทคนิคพัง ทุกความเสี่ยงเคยเกิดในประวัติ ผู้ใช้ในไทยที่อยากใช้เหรียญคงที่ต้องเข้าใจและลดความเสี่ยงด้วยการกระจาย ผู้ออก กระดาน และวิธีเก็บ การใช้ในจำนวนที่ยอมเสียได้คือคำตอบที่นักลงทุนที่อยู่นานในวงการเลือก
อ่านต่อ USDC SVB depeg 48 ชั่วโมง และ Luna UST ล่ม